Obowiązujący od dnia 1 stycznia 2025 r. art. 113a ustawy o VAT reguluje zasady, na jakich podatnicy prowadzący działalność gospodarczą w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego od podatku VAT na terytorium Polski.

Zwolnienie dotyczy podatników, którzy mają swoją siedzibę działalności gospodarczej w państwie członkowskim innym niż Polska. Aby móc skorzystać z tej preferencji, konieczne jest spełnienie kilku warunków:

1. Roczny obrót w UE - całkowita roczna wartość dostaw towarów i świadczenia usług na terytorium Unii Europejskiej (z wyłączeniem podatku od wartości dodanej), w tym sprzedaży w Polsce, nie może przekroczyć 100 000 euro zarówno w poprzednim, jak i bieżącym roku podatkowym;

2. Limit sprzedaży w Polsce - wartość sprzedaży na terytorium Polski musi mieścić się w limicie określonym w art. 113 ust. 1 ustawy, z wyłączeniem określonych czynności wykluczonych ze zwolnienia;

3. Rodzaj działalności - podatnik nie może dokonywać dostaw towarów ani świadczenia usług wykluczonych z zakresu zwolnienia, zgodnie z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.

Przed rozpoczęciem korzystania ze zwolnienia podatnik musi wykonać kilka formalnych działań. Najpierw powinien powiadomić władze podatkowe w państwie, w którym posiada siedzibę działalności gospodarczej, o zamiarze skorzystania ze zwolnienia na terytorium Polski. Następnie musi uzyskać numer identyfikacyjny EX, który będzie podstawą do korzystania z preferencji podatkowych. Numer ten potwierdza prawo do zwolnienia i jest niezbędny do prawidłowego rozliczania się w Polsce.

Jeżeli podatnik nie spełni warunków określonych w art. 113a ustawy o VAT, takich jak przekroczenie limitu obrotu lub realizacja wykluczonych czynności, naczelnik urzędu skarbowego ma prawo odmówić przyznania zwolnienia. Od takiej decyzji przysługuje zażalenie, ale brak spełnienia wymagań formalnych wyklucza dalsze korzystanie z preferencji.

Zwolnienie przysługuje od momentu, w którym państwo członkowskie poinformuje podatnika o nadaniu numeru identyfikacyjnego EX. W przypadku podatników, którzy już posiadają taki numer dla innych państw członkowskich, wystarczy jego potwierdzenie na potrzeby Polski. Podatnik ma prawo zrezygnować ze zwolnienia. W tym celu musi poinformować władze podatkowe swojego państwa członkowskiego o zamiarze rezygnacji. Zgłoszenie rezygnacji skutkuje jej wejściem w życie od początku odpowiedniego miesiąca kwartału, który następuje po kwartale zgłoszenia.

Jednak, zwolnienie automatycznie wygasa, gdy podatnik przekroczy którykolwiek z obowiązujących limitów - roczny obrót na terytorium Unii Europejskiej (100 000 euro) lub wartość sprzedaży w Polsce. W takich sytuacjach utrata zwolnienia następuje od czynności, która przekroczyła dany limit. Ważne jest, aby podatnik regularnie monitorował swoje obroty.