Jedną z istotnych decyzji, przed którą stają importerzy przygotowujący się do CBAM w 2026 roku, jest wybór, kto w praktyce ma pełnić rolę upoważnionego zgłaszającego CBAM. Choć na pierwszy rzut oka może się wydawać, że to wyłącznie kwestia techniczna, w rzeczywistości jest to decyzja organizacyjna i biznesowa, która wpływa na odpowiedzialność, koszty oraz sposób prowadzenia importu.

Przepisy dopuszczają dwa modele. Upoważnionym zgłaszającym CBAM może być sam importer albo pośredni przedstawiciel celny, czyli agencja celna działająca w imieniu importera. W obu przypadkach status UZ CBAM musi zostać formalnie nadany przez właściwy organ, a podmiot pełniący tę rolę bierze na siebie obowiązki wynikające z CBAM.

Jeżeli upoważnionym zgłaszającym CBAM jest importer, zachowuje on pełną kontrolę nad procesem CBAM. To importer odpowiada za składanie deklaracji CBAM, gromadzenie danych o emisjach wbudowanych, zakup i umarzanie certyfikatów CBAM oraz kontakt z organami administracji. Taki model daje większą niezależność i przejrzystość kosztów, ale wymaga również odpowiednich zasobów, wiedzy oraz gotowości organizacyjnej. Importer musi samodzielnie zarządzać rejestrem CBAM i zapewnić ciągłość rozliczeń.

Drugi model zakłada, że rolę upoważnionego zgłaszającego CBAM przejmuje agencja celna jako pośredni przedstawiciel. Jest to możliwe wyłącznie wtedy, gdy agencja wyrazi na to zgodę. W takim wariancie to agencja celna formalnie odpowiada za obowiązki CBAM, w tym za składanie deklaracji i rozliczenie certyfikatów. Dla importera może to oznaczać mniejsze obciążenie organizacyjne, ale jednocześnie większą zależność od zewnętrznego podmiotu i konieczność bardzo precyzyjnego uregulowania zasad współpracy.

W praktyce wybór pomiędzy tymi modelami nie powinien być przypadkowy. Jeżeli importer posiada stabilną strukturę, regularny wolumen importu i długoterminowe relacje z dostawcami, przejęcie roli UZ CBAM może okazać się korzystniejsze. Pozwala to lepiej kontrolować koszty, planować zakup certyfikatów i reagować na zmiany cen EU ETS. Z kolei dla mniejszych importerów lub podmiotów o nieregularnym imporcie powierzenie tej roli agencji celnej może być rozwiązaniem przejściowym.

Trzeba jednak pamiętać, że nie każda agencja celna będzie gotowa pełnić funkcję upoważnionego zgłaszającego CBAM. Oznacza to bowiem przejęcie realnej odpowiedzialności, w tym finansowej, oraz konieczność spełnienia dodatkowych wymogów, takich jak złożenie gwarancji CBAM w przypadku krótkiej historii działalności. Założenie, że „agencja zrobi to automatycznie”, jest jednym z częstszych błędów importerów.

Niezależnie od wybranego modelu, ważne jest jasne ustalenie ról i odpowiedzialności jeszcze przed 2026 rokiem. Brak decyzji w tym zakresie może prowadzić do sytuacji, w której import jest formalnie gotowy, ale odprawa celna nie może zostać przeprowadzona z powodu niespełnienia wymogów CBAM.