Wraz z przejściem CBAM z etapu raportowania do etapu realnych rozliczeń finansowych pojawiają się nie tylko nowe obowiązki, ale również nowe zabezpieczenia. Jednym z nich jest gwarancja CBAM. To temat, który w praktyce budzi sporo pytań, bo dotyczy wyłącznie określonej grupy importerów, ale może istotnie wpłynąć na płynność finansową i planowanie importu.

Gwarancja CBAM nie jest obowiązkiem powszechnym. Przepisy przewidują ją tylko w określonych sytuacjach, a jej celem nie jest „dodatkowe obciążenie” importera, lecz zabezpieczenie prawidłowego wykonania obowiązków wynikających z mechanizmu CBAM. Chodzi przede wszystkim o potwierdzenie, że podmiot ubiegający się o status upoważnionego zgłaszającego CBAM posiada zdolność finansową i operacyjną do zakupu certyfikatów CBAM i ich późniejszego umorzenia.

Obowiązek złożenia gwarancji CBAM dotyczy importera lub jego pośredniego przedstawiciela celnego wówczas, gdy składany jest wniosek o nadanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM, a działalność gospodarcza prowadzona jest krócej niż przez dwa pełne lata obrotowe poprzedzające rok złożenia wniosku. W praktyce oznacza to, że nowo utworzone spółki lub podmioty o krótkiej historii działalności muszą liczyć się z koniecznością dodatkowego zabezpieczenia już na etapie ubiegania się o status UZ CBAM.

Gwarancja składana jest do tego samego organu, który rozpatruje wniosek o przyznanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM. W polskich realiach jest to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Ten organ nie tylko przyjmuje gwarancję, ale również monitoruje jej utrzymanie oraz decyduje o jej zwolnieniu, gdy przestanie być wymagana.

Warto podkreślić, że brak złożenia wymaganej gwarancji może skutkować odmową nadania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM. A to z kolei oznacza brak możliwości legalnego importu towarów objętych CBAM powyżej ustawowego progu. W praktyce więc gwarancja CBAM staje się elementem, który może przesądzić o tym, czy import w ogóle będzie mógł się odbywać.

Z punktu widzenia importera ważne jest odpowiednie przygotowanie się do tego obowiązku. Gwarancja to nie tylko formalność, ale realne zabezpieczenie finansowe, które trzeba uwzględnić w planowaniu działalności. Szczególnie istotne jest to w pierwszych latach funkcjonowania mechanizmu CBAM, gdy oprócz gwarancji pojawiają się również koszty zakupu certyfikatów CBAM i konieczność zarządzania rachunkiem w rejestrze CBAM.

Gwarancja CBAM pokazuje jedno bardzo wyraźnie: CBAM nie jest systemem „na próbę”. To mechanizm, który od 2026 roku wchodzi w fazę egzekwowalną i wymaga od importerów nie tylko raportowania danych, ale także realnej gotowości finansowej. Dla części podmiotów będzie to dodatkowy argument za tym, aby odpowiednio wcześnie zaplanować strukturę importu, rolę agencji celnej oraz sposób organizacji rozliczeń CBAM.