Od 2026 roku mechanizm CBAM przestaje być wyłącznie obowiązkiem raportowym. Dla importerów oznacza to wejście w etap realnych kosztów, bo emisje CO₂ wbudowane w towary trzeba będzie rozliczać finansowo. Istotnym elementem tego systemu są certyfikaty CBAM. To właśnie one będą decydować o tym, ile faktycznie kosztuje import towarów objętych CBAM.

Certyfikat CBAM odpowiada jednej tonie emisji CO₂. Jeżeli więc importowany towar wiąże się z emisją 10 ton CO₂, konieczne będzie umorzenie 10 certyfikatów CBAM. Nie jest to jednak stała opłata ani podatek w klasycznym rozumieniu. Cena certyfikatu CBAM jest zmienna i bezpośrednio powiązana z ceną uprawnień do emisji CO₂ w systemie EU ETS.

W praktyce oznacza to, że koszt certyfikatu CBAM będzie zmieniał się w czasie. Komisja Europejska ustala jego cenę na podstawie średniej ceny aukcyjnej uprawnień do emisji w EU ETS, wyrażonej w euro. Jeden certyfikat CBAM będzie kosztował dokładnie tyle, ile wynosi aktualna średnia cena uprawnień ETS za jedną tonę CO₂. Przy obecnych poziomach cen EU ETS można mówić o kwotach rzędu kilkudziesięciu euro za certyfikat, ale warto pamiętać, że jest to wartość dynamiczna i zależna od rynku.

Równie istotne jak cena jest miejsce zakupu certyfikatów CBAM. W przeciwieństwie do uprawnień ETS certyfikaty CBAM nie są przedmiotem obrotu giełdowego. Nie można ich kupić na rynku wtórnym, od innego importera ani przez brokera. Certyfikaty CBAM nabywa się wyłącznie bezpośrednio od Komisji Europejskiej.

Zakup odbywa się w unijnym rejestrze CBAM, do którego dostęp mają wyłącznie upoważnieni zgłaszający CBAM. Rejestr ten jest dostępny poprzez portal CBAM, a logowanie następuje z wykorzystaniem PUESC po wcześniejszym uzyskaniu uprawnienia „Dostęp do rejestru CBAM”. Po złożeniu zlecenia zakupu certyfikaty trafiają na indywidualny rachunek CBAM danego importera lub jego pośredniego przedstawiciela celnego. Tylko certyfikaty zapisane na tym rachunku mogą zostać następnie wykorzystane do rozliczenia emisji.

System CBAM nie przewiduje swobodnego handlu certyfikatami. Nie można ich odsprzedawać innym podmiotom ani przenosić między rachunkami według własnego uznania. Całość procesu jest centralnie kontrolowana i monitorowana przez Komisję Europejską, a dane z rejestru CBAM są udostępniane organom celnym w czasie rzeczywistym.

Dla importerów oznacza to konieczność nie tylko prawidłowego raportowania emisji, ale również bieżącego planowania kosztów importu. Certyfikat CBAM staje się nowym elementem kalkulacji cenowej, który w wielu branżach może mieć realny wpływ na rentowność transakcji. Im wyższa emisyjność towaru, tym większa liczba certyfikatów do umorzenia i wyższy koszt importu.

CBAM nie jest więc jedynie formalnym obowiązkiem administracyjnym. Od 2026 roku to mechanizm, który bezpośrednio przekłada się na pieniądze. Dlatego już teraz warto wiedzieć, ile kosztuje certyfikat CBAM, gdzie się go kupuje i kto w praktyce będzie odpowiadał za jego nabycie i rozliczenie.

Jeżeli pojawia się pytanie, czy certyfikaty powinien kupować importer, czy może agencja celna działająca jako upoważniony zgłaszający CBAM, albo jak uwzględnić CBAM w kalkulacji ceny towaru, to są to kwestie, które zdecydowanie warto przeanalizować z wyprzedzeniem. CBAM nie zniknie, a jego znaczenie będzie rosło z każdym kolejnym rokiem.