Rok 2026 to moment, w którym CBAM przestaje być „dodatkiem do dokumentów”, a zaczyna realnie wpływać na sam proces odprawy celnej. Dla importerów oznacza to, że CBAM nie kończy się już na raportach i analizach, ale wchodzi w sam środek procedury dopuszczenia towaru do obrotu. I właśnie na etapie odprawy celnej zmiany będą najbardziej odczuwalne.

Najważniejsza zmiana polega na tym, że od 1 stycznia 2026 r. towary objęte CBAM mogą być przywożone na obszar celny Unii Europejskiej wyłącznie przez upoważnionego zgłaszającego CBAM. Odprawa celna zostaje więc powiązana nie tylko z klasycznymi elementami, takimi jak zgłoszenie celne, wartość czy pochodzenie towaru, ale również z weryfikacją statusu podmiotu odpowiedzialnego za CBAM. Jeżeli importer - lub jego pośredni przedstawiciel celny - nie posiada odpowiedniego statusu, import towarów CBAM powyżej ustawowego progu po prostu nie powinien dojść do skutku.

W praktyce oznacza to, że organy celne uzyskują dostęp do rejestru CBAM w czasie rzeczywistym i mogą sprawdzić, czy dany podmiot jest upoważnionym zgłaszającym CBAM, czy posiada aktywny rachunek CBAM oraz czy spełnia formalne warunki do realizacji importu. Odprawa celna przestaje być więc wyłącznie procedurą „towarową”, a zaczyna obejmować również elementy związane z przyszłym rozliczeniem emisji.

Zmienia się także znaczenie relacji pomiędzy importerem a agencją celną. Do tej pory pośredni przedstawiciel celny odpowiadał głównie za poprawność zgłoszeń celnych. W realiach CBAM pojawia się pytanie, kto faktycznie pełni rolę upoważnionego zgłaszającego CBAM. Jeżeli funkcję tę przejmuje agencja celna, bierze ona na siebie nie tylko formalności związane z odprawą, ale również odpowiedzialność za raportowanie emisji i rozliczenie certyfikatów CBAM. Jeżeli natomiast status UZ CBAM posiada importer, agencja celna musi działać w ścisłej koordynacji z nim, bo bez spełnienia wymogów CBAM odprawa nie będzie możliwa.

Od 2026 roku znaczenia nabiera również moment złożenia wniosku o status upoważnionego zgłaszającego CBAM. Przepisy przewidują możliwość importu towarów CBAM na podstawie samego wniosku, ale tylko w ściśle określonym czasie i pod warunkiem, że wniosek został złożony przed przywozem towarów. W praktyce oznacza to, że odprawa celna może zostać zablokowana nie dlatego, że towar jest „problemowy”, ale dlatego, że importer spóźnił się z formalnościami CBAM.

CBAM wpływa również pośrednio na płynność odpraw. Dane dotyczące emisji wbudowanych nie są co prawda elementem samego zgłoszenia celnego, ale błędy lub braki w ich późniejszym rozliczeniu mogą prowadzić do kontroli, sankcji i zwiększonego zainteresowania organów kolejnymi importami. Odprawa celna przestaje być więc zdarzeniem jednorazowym, a zaczyna być postrzegana jako część ciągłego procesu kontroli zgodności z CBAM.

W praktyce największym ryzykiem dla importerów w 2026 roku nie będzie sama emisja ani nawet koszt certyfikatów CBAM, lecz brak przygotowania proceduralnego. Niewłaściwie ustalona rola agencji celnej, brak statusu UZ CBAM, niedopełnienie formalności w rejestrze CBAM lub błędne założenia co do progu 50 ton mogą skutkować wstrzymaniem odprawy i realnymi stratami operacyjnymi.

CBAM zmienia więc odprawę celną z technicznej procedury w element strategii importowej. Im wcześniej importer potraktuje CBAM jako część procesu celnego, a nie odrębny obowiązek „po odprawie”, tym większa szansa, że 2026 rok nie przyniesie nieprzyjemnych niespodzianek przy granicy.